Elk testresultaat dat je aftekent, steunt op één stille aanname: dat het instrument de waarheid vertelt. Een OTDR die een lasverlies net iets te laag meet, een vermogensmeter die enkele tienden van een dB is verlopen, of een PIM-analyser met een vermoeide referentiebelasting: ze leveren allemaal cijfers op die er volkomen normaal uitzien. Niets op het scherm vertelt je dat ze fout zijn. Met regelmatige kalibratie weet je dat ze kloppen, en kun je dat aantonen aan een auditor, een netwerkoperator of je eigen klant.
Wat kalibratie is, en wat niet
Kalibreren betekent een instrument vergelijken met een referentiestandaard met een bekende, kleinere onzekerheid, en het verschil documenteren. Dat is niet hetzelfde als afregelen. Een goede kalibratie legt vast in welke toestand het instrument binnenkwam (as-found) en registreert het opnieuw na een eventuele afregeling of reparatie (as-left). Dat onderscheid is belangrijk: lagen de as-found-waarden buiten de tolerantie, dan moeten de metingen die je sinds de vorige kalibratie hebt uitgevoerd mogelijk opnieuw bekeken worden.
Elk kalibratieresultaat gaat bovendien gepaard met een meetonzekerheid. Geen enkele meting is perfect, en de meetonzekerheid geeft aan hoe dicht het resultaat redelijkerwijs bij de werkelijke waarde ligt. Wanneer je beoordeelt of een instrument binnen de specificaties valt, maakt de meetonzekerheid deel uit van dat oordeel. Het is geen voetnoot.
Herleidbaarheid, ISO/IEC 17025 en accreditatie
Een kalibratie is pas zinvol als de referentie waarmee vergeleken werd zelf betrouwbaar is. Metrologische herleidbaarheid is de ononderbroken, gedocumenteerde keten van kalibraties die je instrument verbindt met nationale en internationale meetstandaarden. Elke schakel in die keten voegt een eigen onzekerheid toe. Daarom moet de keten gedocumenteerd zijn en niet zomaar verondersteld worden.
ISO/IEC 17025 is de internationale norm voor de competentie van test- en kalibratielaboratoria. Een laboratorium dat geaccrediteerd is volgens ISO/IEC 17025, werd onafhankelijk beoordeeld door een nationale accreditatie-instelling, zoals BELAC in België, UKAS in het Verenigd Koninkrijk, COFRAC in Frankrijk of DAkkS in Duitsland. De ILAC-overeenkomst voor wederzijdse erkenning (MRA) bestaat om de internationale erkenning van geaccrediteerde certificaten tussen die instellingen te vergemakkelijken. Of een specifiek certificaat aanvaard wordt voor jouw project, hangt nog altijd af van de accreditatiescope waaronder het werd uitgegeven en van wat je eigen klant of kwaliteitssysteem vereist.
ISO 9001 benadert hetzelfde onderwerp vanuit je eigen organisatie. Waar herleidbaarheid van metingen een vereiste is, of waar het om een andere reden nodig is om vertrouwen te hebben in de geldigheid van je resultaten, verwacht de norm dat de meetmiddelen waarop je vertrouwt met geplande intervallen gekalibreerd of geverifieerd worden en dat de registraties beschikbaar zijn. Bij een kwaliteitsaudit is een ontbrekende of verouderde kalibratieregistratie voor precies zo’n meting een veelvoorkomende en gemakkelijk te vermijden bevinding.
Hoe lees je een kalibratiecertificaat?
Een certificaat is meer dan een bewijs dat het instrument in het lab is geweest. Controleer of het volgende erin staat:
- Duidelijke identificatie: model, serienummer en de eigenaar of de eenheid waarop het betrekking heeft.
- Data: de kalibratiedatum en, als je kwaliteitssysteem er een hanteert, de aanbevolen volgende kalibratiedatum.
- As-found- en as-left-resultaten: zodat je ziet of het instrument binnen de tolerantie lag vóór een eventuele afregeling.
- Meetonzekerheid: vermeld bij de resultaten, niet alleen voor het laboratorium in het algemeen.
- Een herleidbaarheidsverklaring: die de link met erkende meetstandaarden aantoont.
- De omgevingsomstandigheden en de procedure: zodat het resultaat gereproduceerd en geverifieerd kan worden.
Vereist je klant of je contract specifiek een geaccrediteerd ISO/IEC 17025-certificaat? Bevestig dat dan vooraf, inclusief de scope die het moet dekken. Het is een ander document dan een herleidbare kalibratie door de fabrikant, en het is veel eenvoudiger te regelen vóór de start van een project dan halverwege.
Elk instrument verloopt op zijn eigen manier
De behoeften op het vlak van kalibratie en onderhoud verschillen sterk tussen de toestellen die gebruikt worden in telecom- en RF-werk. De onderstaande tabel toont wat doorgaans verandert na verloop van tijd en waarom dat belangrijk is.
| Apparatuur | Wat verandert er na verloop van tijd | Waarom het belangrijk is |
|---|---|---|
| Fusielasapparaten en cleavers (Fujikura, Sumitomo) | Slijtage van de elektroden, boogvermogen, uitlijning van de vezels, breukhoek | Hoger lasverlies en mislukte acceptatietests bij FTTx-uitrol |
| OTDR, OLTS en OSA (EXFO, VIAVI) | Optisch vermogensniveau, golflengtenauwkeurigheid, afstands- en verliesmetingen | Traces en verliesbudgetten die operators afkeuren, of fouten die op de verkeerde plaats gelokaliseerd worden |
| PIM- en kabel-/antenneanalysers | Residuele PIM van het instrument, referentiebelastingen, staat van de connectoren | Onterecht goed- of afgekeurde metingen op locatie, met extra mastbezoeken als gevolg |
| Antenne-uitlijntools van RF Vision | Sensornauwkeurigheid voor azimut, tilt en roll | Antennes die net verkeerd uitgelijnd zijn, met impact op dekking en interferentie |
| Jetting-blaasmachines | Druk- en krachtsensoren, aandrijfmechaniek, nauwkeurigheid van de logger | JetLogger-registraties die niet langer aantonen dat de kabel binnen de specificaties werd ingeblazen |
| Spectrumanalysers, VNA’s en vermogensmeters (Rohde & Schwarz, Keysight) | Amplitudenauwkeurigheid, frequentiereferentie, kalibratiekits en sensoren | Meetfouten bij conformiteitstests, R&D en productietests |
Hoe vaak moet je kalibreren?
Een kalibratie-interval van 12 maanden is het meest gangbare uitgangspunt en sluit aan bij de aanbevelingen van de meeste fabrikanten. Het is een uitgangspunt, geen regel. Instrumenten die intensief in het veld gebruikt worden, vaak verzonden worden of ingezet worden in sectoren zoals lucht- en ruimtevaart en defensie, hebben vaak kortere intervallen nodig. Elk instrument dat gevallen is, gerepareerd werd of een resultaat heeft opgeleverd dat je niet kunt verklaren, moet gecontroleerd worden voor het opnieuw gebruikt wordt, ongeacht de vervaldatum.
Onderhoud verdient evenveel aandacht. Vervuilde connectoren, versleten laselektroden en verouderde firmware beïnvloeden de resultaten net zo sterk als drift. Ze maken deel uit van een degelijke kalibratieroutine en staan er niet los van.
Zo pakken we kalibratie aan bij RentalTec
Ons eigen reparatie- en kalibratiecentrum onderhoudt zowel ons verhuurpark als apparatuur die je zelf in eigendom hebt. We zijn een erkend EXFO Customer Repair Centre, een geautoriseerd VIAVI-servicecentrum, een officieel Jetting-servicecentrum en een door Rosenberger goedgekeurde servicepartner. Onze labingenieurs werken dus met opleidingen en procedures die de fabrikanten zelf aanleveren.
Elke kalibratie volgt een vaste routine: reinigen, de connectoren controleren, pigtails of ferrules vervangen waar nodig, het besturingssysteem en de firmware updaten, batterij, voeding en elektrische veiligheid controleren en ten slotte een certificaat met herleidbare resultaten afleveren. Voor huurapparatuur kun je vóór verzending een nieuwe kalibratie aanvragen, zodat de certificaatdatum binnen je projectperiode valt. Heb je een groter instrumentenpark? Met een servicecontract plan je kalibraties vooraf en houd je elk instrument binnen zijn interval.
Houd je resultaten boven elke twijfel verheven
Laat ons weten welke instrumenten je gebruikt en welk certificaat je kwaliteitssysteem of je klant vereist, dan stellen we de juiste kalibratieroutine voor. Vraag een offerte aan en we nemen snel contact met je op.
Interesse in onze producten?
Meer informatie over dit onderwerp?
Neem contact met ons op en we helpen je verder met al je vragen.